مقدمه

کتاب، قدمتی پنج‌هزار ساله دارد. کتاب‌های نخستین به شکل لوح‌های گلی بودند. اما با گذشت زمان با توجه به دسترسی بشر به امکانات جدید و تغییر نیاز بشر به ارتباطات و اطلاعات، شکل کتاب‌ها تکامل یافت.

نوشته به خط سومری مربوط به ۲۲۰۰ تا ۲۴۰۰ پیش از میلادلوح‌های گلی، در منطقه بین‌النهرین برای نوشتن مورد استفاده قرار می‌گرفت. استفاده از این روش در ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد، توسط تمدن سومر ابداع شد و به تکامل رسید. اما با گذشت زمان، بابلی‌ها و آشوری‌ها نیز همین روش را به‌کار گرفتند. این لوح‌ها با استفاده از خاک رس و آب ساخته می‌شدند و قبل از خشک شدن، با استفاده از ابزارهای نوک‌تیز بر روی آنها نوشته می‌شد. نوشته‌های بیشتر این لوح‌ها، بیشتر مرتبط با امر بازرگانی، اداری و حکومتی بود.

آمریکا که در حال حاضر بزرگترین ابر قدرت دنیا به شمار می‌رود، کتابخانی را به شکل واقعی در کشور خود به وجود آورده است، در این کتاب به بررسی کتاب و کتابخانی در آمریکا می‌پردازیم.

کتابخوانی در آمریکا؛فرهنگی بدون توقف

شعری که در ایام مدرسه و نمایشگاه‌های کتاب بیش از همیشه به گوش می‌رسد و تلاش می‌کند تا تلنگری برای کودکان و بعضا بزرگترها باشد که مراجعه به کتاب می‌تواند توانایی‌ها را افزایش دهد و به مدد آن مشکلات زندگی را حل کرد.

از زمانی که در زندگی روزمره خود با آمریکایی‌ها یا کسانی مواجه شدم که از هر فرصتی برای کتابخوانی بهره می‌گیرند، مشتاق شدم تا کمی عمیق‌تر به سهم کتاب در سبد زندگی خانوارهای مقیم این کشور بپردازم. اگر چه این سهم نسبت به برخی هزینه‌های دیگر مردمان این کشور در رتبه‌های چندم قرار دارد اما آمار کتاب‌های منتشر شده نشان می‌دهد که این سهم، جزو چند هزینه اولیه است.

با آمدن کتاب‌های دیجیتالی، سهم کتابخوانی بیشتر هم شده اما هنوز کتاب‌های چاپی و تشویق برای نگارش این نوع کتاب ها، فرهنگ اصیل و مورد توجه در این کشور است.

کتاب‌های در دست مردم یا امانت گرفته شده از کتابخانه‌ها است که در این کشور رونق خوبی دارند و یا خریداری شده از فروشگاه‌های کتاب است اما هرچه که هست، بر اساس آمارهای ارائه شده، سهم مطالعه سالانه کتاب در ایالت‌های مختلف آمریکا از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶ بین ۷۲ تا ۷۹ درصد بوده است.

انس با کتاب از کودکی شکل می‌گیرد و در مدارس و دانشگاه‌ها هم بر آن تاکید می‌شود. در حالی که به شدت به قانون کپی رایت هم پایبندند. فراهم کردن محیط‌هایی همچون کتابخانه‌های عمومی، اختصاص زمانی در کلاس‌های روزانه درس برای خواندن کتاب توسط معلم برای کودکان، تعبیه نرم افزارهای مخصوص برای دانش آموزان و ایجاد رقابت برای کتابخوانی بیشتر، بخشی از ابتکاراتی است که کتاب را در سبد زندگی مردم قرار داده است.

علاوه بر کتابخوانی، تشویق همه گروه‌های سنی برای نوشتن کتاب و برگزاری جشنواره‌های مخصوص برای آن نیز طرح دیگری برای کشاندن مردم به سوی بازار کتاب و انتقال مفاهیم و تجربیات زندگی است. به همین منظور همچون جشنواره‌های فیلم، جشنواره‌هایی برای نویسنده برتر هم برگزار می‌شود که در آن هیات داوران بهترین اثر را انتخاب کرده و جوایزی برای آن در نظر می‌گیرند.

اگرچه در آمریکا نمایشگاه‌هایی همچون نمایشگاه کتاب ایران برپا نمی‌شود اما برگزاری کارگاه‌های مختلف برای نویسندگان، ناشران، طراحان و دیگر عوامل دخیل در تالیف کتاب از اقداماتی است که فعالان این صنعت را قادر می‌سازد تا در فضای کسب و کار بتوانند کتاب خود را به فروش رسانده و با دیگر فعالان این عرصه رقابت کنند.

خانم الاین مسئول کتابخانه تاکاهو از ایالت نیویورک درباره مشوق‌های کتابخوانی به خبرنگار ما می‌گوید: برنامه‌های گوناگونی در کتابخانه اجرا می‌کنیم، از ساعت‌های داستان خوانی و اجرای موسیقی برای کودکان تا برنامه‌های کمک تحصیلی برای نوجوانان و همچنین بزرگسالان که همه آنها به صورت رایگان انجام می‌شود.

وی افزود: همچنین در کتابخانه‌ها تلاش می‌شود کتاب‌هایی به زبان‌های رایج جهان همچون اسپانیولی، چینی، عربی و روسی هم ارائه شود و به مناسبت‌های اجتماعی- فرهنگی کشورهای مختلف، مراسمی برای معرفی آداب و رسوم مربوطه برگزار می‌کنیم.

این مسئول کتابخانه با آوردن کتاب‌هایی درباره نوروز، ادامه اداد: دعوت از اعضایی که متعلق به این فرهنگ‌ها هستند برای توضیح بیشتر آداب و رسوم خود، دیگر برنامه‌ای است که برای تبادل فرهنگ و تبدیل فضای کتابخانه از یک فضای خشک مطالعاتی به فضای گرم و غیرانحصاری به یک قوم، مذهب یا نژاد به کار گرفته می‌شود و همین امر، باعث می‌شود حضور در کتابخانه بخشی از زندگی مردم باشد.

اختصاص فضای ویژه برای کودکان، تعبیه برخی وسایل بازی و محلی برای نگهداری کودکان شیرخوار، برگزاری نشست‌های تخصصی معرفی کتاب با حضور نویسنده، تشکیل کلاس‌های رایگان آموزش زبان انگیسی و اتاق‌های گفت و گوی آزاد، دیگر برنامه‌هایی است که مردم را با کتابخانه‌ها عجین می‌کند.

الاین یادآور شد: هر عضو کتابخانه می‌تواند بدون هیچ محدودیتی ۵۰ کتاب یا فیلم به امانت بگیرد و در مدت تعیین شده که معمولا بین ۱۰ تا ۲۰ روز است، باید آن را به کتابخانه برگرداند.

البته او این نکته را هم اضافه کرد که در صورت تاخیر در بازگرداندن کتاب یا فیلم به ازای هر مورد در هر روز ۲٫ ۵ دلار جریمه دریافت می‌شود و سقف نهایی آن ۱۰ دلار است. یعنی اگر بیش از ۱۰ شب هم تاخیر داشته باشیم، همان ۱۰ دلار گرفته می‌شود.

این مسئول کتابخانه می‌گوید این کار باعث می‌شود تا افراد، تلاش کنند کتاب را در موعد مقرر بخوانند و گردش کتاب‌ها بیشتر خواهد شد.

نوشته کتاب و کتابخوانی در آمریکا اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

کتاب

۱- نگاهی به تعریف و تاریخ

کتاب مجموعه‌ای از صفحات نوشته‌شده، مصور، چاپ‌شده یا صفحات خالی (صفحه سفید و نانوشته) ؛ ساخته‌شده از جوهر، کاغذ (ورق) ، پوست حیوانات یا مواد دیگر (چسب، نخ و…) است که معمولاً از یک طرف یا سمت به یکدیگر محکم شده یا متصل می‌گردند. هر برگه در کتاب، ورق و هر سمت یا روی هر ورق، صفحه نامیده می‌شود.

تعاریف سایر لغت‌نامه‌ها از کتاب، در واقع تعریفی از کدکس است که در ادامه خواهد آمد.

پنج هزار سال از تاریخ شروع کتاب می‌گذرد. حدود ۴۵۰۰ سال پیش، اهالی بین‌النهرین از لوح‌های گلی برای ثبت مسائل حکومتی یا مالی استفاده می‌شد (اغلب از نوع شمارش). فرم امروزی کتاب (که شاید بتوان نام دیروزی را نهاد با توجه به ظهور کتاب‌های الکترونیک) حدود ۱۸۰۰ سال پیش برای نوشتن متون مذهبی مسیحیان شکل گرفت. به این صورت که نوشته‌هایی روی پاپیروس یا چرم نوشته می‌شد و سپس آن‌ها را با استفاده از ابزاری متناسب به هم می‌دوختند.

حدود ۱۴۴۰ بود که گوتنبرگ ماشین چاپ را اختراع کرد و به نوعی باعث شد به نوعی عدالت در دسترسی به متون یک مرحله به پیش رود. فرایند آماده‌سازی کتاب چاپی حتی اکنون هم به لحاظ تکنولوژیک شبیه گذشته است. فقط ابزارها تغییر کرده‌اند. اگرچه اکنون دیگر نیازی نیست از یک کتاب هزاران جلد بزنید تا صرفه داشته باشد. می‌‌توانید حتی ۱۰ جلد کتاب را به دستگاه چاپ دیجیتال بدهید تا برای شما آن را چاپ کند و البته گاهی صحافی در خود آن دستگاه و گاهی در یک دستگاه جانبی انجام می‌شود.

اگرچه حدود ۵۰ سال پیش لامپ کاتدی اختراع شد تا بتوان تصویری از یک کتاب را در صفحه دید، اما تا پیدایش واقعی یک کتاب الکترونیکی ۳۰ سال طول کشید. تا همین چندی پیش (۱۵سال) که ال‌سی‌دی و ال‌ای‌دی‌های امروزی نبودند، نگاه کردن بلندمدت به یک مانیتور برای دراز مدت مانند چشم‌کُشی بود! بله سال ۱۹۹۹ اولین کتاب الکترونیکی به نام Nuvomedia’s Rocket شکل گرفت. توجه کنید چندین سال بعد از اینترنت، آمازون، گوگل و … از نظر خود من هم عجیب است.

یک نکته مهم که به نظرم می‌توان با آن بین یک مقاله و یک کتاب تمایز قائل شد. بعد از ظهور واکمن کتاب‌های صوتی نیز شروع شد. شاید قبل‌تر از کتاب الکترونیک.

۲- کتاب چیست؟

محمدرضا شعبانعلی عزیز در اینجا یک توصیف کارکردی از یک کتاب ارائه کرده است. یعنی توصیف کرده که مطالعه (به صورت کل) شامل چه چیزهایی می‌شود و اگر لینک‌های داخل همان صفحه را هم بگردید، طبقه‌بندی موثری را از انواع کتاب مشاهده خواهید کرد.

من سعی دارم در اینجا یک تعریف چند وجهی از کتاب را ارائه کنم. به هیچ وجه ادعای صحیح بودن و قطعی بودن را ندارم، اما می‌خواهم بگویم در باور من، کتاب باید خصوصیات زیر را داشته باشد.

۱- تمام شود

یک فیلم سینمایی را در نظر بگیرید، در مقابل یک سریال. فیلم سینمایی تمام می‌شود و شاید بخشی از آن در یک قسمت دیگر بیاید، اما سعی دارد تمامی عناصر لازم در یک فیلم را داشته باشد. از جمله این که یک هدف دارد، انتهایی دارد (هر چند انتهای باز هم خود یک انتهاست، مهم این است که دیگر کارتان با آن فیلم تمام می‌شود). اما سریال، هدفش کشاندن شما به قسمت بعد (از خود) است. ممکن است کتاب هم شما را به کتاب‌های دیگر ارجاع دهد. اما این طور نیست که مرتب و مرتب به نسخه بعدی که نیامده ارجاع دهد. (کتاب‌های چندجلدی یکپارچه استثنا هستند و می‌توان کل را (که یک هدف واحد دارند) به عنوان یک هدف حساب کرد.)

نوشته فرهنگ اصطلاحات کتاب اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

ابن سینا

ابوعلی حسین بن عبدالله بن حسن بن علی بن سینا، مشهور به ابوعلیِ سینا، ابن سینا و شیخ الرئیس (زادة ۳۵۹ ه‍.ش در بخارا – درگذشتة ۲ تیر ۴۱۶ در همدان، ۹۸۰–۱۰۳۷ میلادی)،همه‌چیزدان، پزشک، ریاضی‌دان، منجم، فیزیک‌دان، شیمی‌دان، روان‌شناس، جغرافی‌دان، زمین‌شناس، شاعر، منطق دان و فیلسوف ایرانی و از مشهورترین و تأثیرگذارترینِ فیلسوفان و دانشمندان ایران‌زمین است که به ویژه به دلیل آثارش در زمینه فلسفه ارسطویی و پزشکی اهمیت دارد. وی نویسنده کتاب شفا یک دانشنامه علمی و فلسفی جامع است و القانون فی الطب یکی از معروف‌ترین آثار تاریخ پزشکی است.

وی ۴۵۰ کتاب در زمینه‌های گوناگون نوشته‌است که شمار زیادی از آن‌ها در مورد پزشکی و فلسفه است. جرج سارتن در کتاب تاریخ علم وی را یکی از بزرگترین اندیشمندان و دانشمندان پزشکی می‌داند. همچنین وی او را مشهورترین دانشمند دیار ایران می‌داند که یکی از معروف‌ترین‌ها در همة زمان‌ها و مکان‌ها و نژادها است. هم چنین وی در زمره فیلسوفان بزرگ جهان قرار دارد. دانشنامة فلسفة دانشگاه تنسی ابن سینا را تأثیرگذارترین فیلسوف جهان پیش از دوران مدرن معرفی می‌کند.

کتاب قانون ابن سینا در پزشکی به سال ۱۹۷۳ در شهر نیویورک ایالات متحده آمریکا تجدید چاپ گردیده‌است.

آرامگاه بوعلی‌سینا در میدان بوعلی سینا در مرکز شهر همدان واقع شده‌است.

زندگی

ابن سینا در روستای افشانه نزدیک بخارا (در ازبکستان کنونی و ایران بزرگ در سده پنجم هجری قمری) متولد شد. زبان مادری اش فارسی بود. پدرش که از صاحب منصبان در حکومت سامانی بود وی را به مدرسه بخارا فرستاد تا در آنجا به خوبی تحصیل کند. پدر و برادر ابن سینا مجذوب تبلیغات اسماعیلیه شده بودند، اما ابن سینا از آن دو پیروی نکرد. وی حافظه و هوشی خارق‌العاده داشت. به‌طوری‌که در ۱۴ سالگی از آموزگار خود پیشی گرفت.

او علم منطق را از استادش ابو عبدالله ناتلی آموخت. او کسی را نداشت که از وی علوم طبیعی یا داروسازی را فرا بگیرد و پزشکان مشهور از دستورکارهای او پیروی می‌کردند. البته وی در فراگیری علم متافیزیک ارسطو دچار مشکل شد که تنها به کمک اغراض مابعدالطبیعه فارابی توانست آن را بفهمد. او امیر خراسان را از یک بیماری سخت نجات داد. امیر خراسان در ازای این کار اجازه داد که ابن سینا از کتابخانه باشکوه مخصوص شاهزادگان سامانی استفاده کند. در سن ۱۸ سالگی، ابن سینا بر بسیاری از علومی که بعدها شناخته شدند، تسلط یافت. پیشرفت‌های بعدی وی، مرهون استدلالهای شخصی وی بود.

بخشی از زندگینامه او به گفته خودش به گفته از شاگردش ابو عبید جوزجانی بدین شرح است:

پدرم عبدالله از مردم بلخ بود در روزگار نوح پسر منصور سامانی به بخارا درآمد. بخارا در آن عهد از شهرهای بزرگ بود. پدرم کار دیوانی پیشه کرد و در روستای خرمیثن به کار گماشته شد. به نزدیکی آن روستا، روستای افشنه بود. در آنجا پدر من، مادرم را به همسری برگزید و وی را به عقد خویش درآورد. نام مادرم ستاره بود من در ماه صفر سال ۳۷۰ از مادر زاده شدم. نام مرا حسین گذاشتند چندی بعد پدرم به بخارا نقل مکان کرد در آنجا بود که مرا به آموزگاران سپرد تا قرآن و ادب بیاموزم. دهمین سال عمر خود را به پایان می‌بردم که در قرآن و ادب تبحر پیدا کردم آنچنان که آموزگارانم از دانسته‌های من شگفتی می‌نمودند. در آن هنگام مردی به نام ابوعبدالله به بخارا آمد او از دانش‌های روزگار خود چیزهایی می‌دانست پدرم او را به خانه آورد تا شاید بتوانم از وی دانش بیشتری بیاموزم. زمانی که ناتلی به خانة ما آمد، من نزد آموزگاری به نام اسماعیل زاهد، (که از شاگردان حریربن عبدالله سجستانی بود)[نیازمند منبع] .فقه می‌آموختم و بهترین شاگرد او بودم و در جدل که شیوة دانشمندانِ آن زمان بود، تخصصی داشتم.

ناتلی به من منطق و هندسه آموخت و چون مرا در دانش اندوزی بسیار توانا دید به پدرم سفارش کرد که مبادا مرا جز به کسب علم به کاری دیگر وادار سازد و به من نیز تأکید کرد جز دانش آموزی شغل دیگر برنگزینم. من اندیشة خود را بدانچه ناتلی می‌گفت می‌گماشتم و در ذهنم به بررسیِ آن می‌پرداختم و آن را روشن‌تر و بهتر از آنچه استادم بود فرامی‌گرفتم تا اینکه منطق را نزد او به پایان رسانیدم و در این فن بر استادِ خود برتری یافتم. چون ناتلی از بخارا رفت من به پژوهش و مطالعه در علم الهی و طبیعی پرداختم. اندکی بعد میلی در فراگرفتن علم طب در من پدیدار گشت. آنچه را پزشکان پیشی نوشته بودند همه را به دقت خواندم، چون علم طب از علوم مشکل به‌شمار نمی‌رفت، در کوتاه‌ترین زمان در این رشته موفقیت‌های بزرگ بدست آوردم تا آنجا که دانشمندان بزرگ علم طب به من روی آوردند و در نزد من به تحصیل اشتغال ورزیدند. من بیماران را درمان می‌کردم و در همان حال از علوم دیگر نیز غافل نبودم. منطق و فلسفه را دوباره به مطالعه گرفتم و به فلسفه بیشتر پرداختم و یک سال و نیم در این کار زمان صرف کردم. در این زمان کمتر شبی سپری شد که به بیداری نگذرانده باشم و کمتر روزی گذشت که جز به مطالعه به کار دیگری دست زده باشم.

نوشته فیزیکدانان مشهور ایرانی اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

آیا پوستین گرم می‌کند؟

موضوع چیست؟

عایق‌های حرارتی و برودتی یکی از مهمترین عوامل در بهینه سازی مصرف انرژی هستند، چیزی که ما روزمره از آن به کرات استفاده می‌کنیم و همچنین حالتهای مختلف آن را در اطراف خود مشاهده می‌کنیم بدون اینکه از فیزیک آن اطلاع داشته باشیم.

چند آزمایش

اگر بکوشند شما را قانع کنند که پوستین اصلا گرم نمی‌کند، چه خواهید گفت؟ لابد فکر می‌کنید که شوخی می‌کنند. ولی اگر با چند آزمایش این ادعا را به شما ثابت کنند چه؟

مثلا چنین آزمایش کنید.

به دماسنج نگاه کنید، دماسنج چه درجه‌ای را نشان می‌دهد و آن را توی پوستین بپیچید و بعد از چند ساعت بیرون بیاورید. خواهید دید که حتی ۴/۱ درجه سانتیگراد هم گرم نشده است و همان درجه حرارتی را نشان می‌دهد که قبلا نشان داده بود. این دلیل برای آنکه پوستین گرم نمی‌کند. حتما ممکن است گمان کنید پوستین سرد می‌کند.

دو کیسه یخ بردارید، یکی را توی پوستین بپیچید و دیگری را در اتاق بگذارید. وقتی یخ کیسه توی اتاق آب شد، پوستین را باز کنید، خواهید دید که یخ کیسه توی پوستین حتی شروع به آب شدن هم نکرده است. بنابراین پوستین نه تنها یخ را گرم نکرده است، بلکه گویی سرد هم کرده است و آب شدن آن را به تاخیر انداخته است.

حقیقت چیست؟

حقیقت این است که گرم کردن به مفهوم حرارت دادن نیست. پوستین گرم نمی‌کند، چراغ گرم می‌کند، بدن آدم گرم می‌کند، زیرا همه اینها منبع تولید گرما هستند. پوستین خودش حرارت تولید نمی‌کند، بلکه فقط مانع آن می‌شود که حرارت بدن ما از بدن دور شود. به این دلیل است که حیوانات خونگرم که بدنشان منبع گرماست، با پوستین بیشتر خود را گرم احساس می‌کنند، تا بدون پوستین.

ترمودینامیک چه می‌گوید؟

نه دماسنج و نه یخ هیچ یک منبع گرما یا سرما نیستند و پوستین به عنوان یک عایق، با قابلیت هدایت حرارت فوق‌العاده کم عمل می‌کند. برف هم، به این مفهوم کلمه، مانند پوستین، زمین را گرم می‌کند. قابلیت هدایت حرارت برف، فوق العاده کم است، به این دلیل مانع می‌شود که حرارت زمینی که زیر آن است، خارج شود. در زمینی که قشری از برف آن را پوشانده است، گرماسنج در اکثر موارد، در حدود ۱۰ درجه بیشتر نشان می‌دهد، تا در زمینی که از برف پوشیده نشده است.

نتیجه‌گیری

بدین ترتیب به سوال “آیا پوستین گرم می‌کند؟” باید پاسخ داد: “پوستین فقط به ما کمک می‌کند که خودمان، خودمان را گرم کنیم” اگر بگوییم: ما پوستین را گرم می‌کنیم نه پوستین ما را، صحیح‌تر است.

آزمایش پس دید

پس از نگاه کردن به یک جسم روشن- مانند یک لامپ یا فلاش دوربین عکاسی – ممکن است حتی پس از این که نگاه خود را از آن برمی دارید تصویر آن جسم را ببینید. این اثر پایدار بصری “پس دید” نامیده می‌شود.

وسایل مورد نیاز

چراغ قوه

کاغذ سفید

نوار سیاه مات ( مانند نوار کاست )

شرح آزمایش

کاغذ سفید را روی شیشه‌ی چراغ قوه چسبانده و همه‌ی نقاط آن را با نوار چسب سیاه بپوشانید. در وسط، قسمتی را خالی بگذارید تا نور از آن بیرون بتابد. این قسمت خالی می‌تواند مربع، مثلث یا هر شکل ساده و قابل تشخیص دیگری باشد.

در یک اتاق تاریک چراغ قوه را روشن کنید. همانند شکل آن را به طرف چشم خود گرفته و به مدت ۳۰ ثانیه به نقطه ای از شکل روشن وسط آن خیره شوید. سپس به یک دیوار خالی نگاه کنید و چندین دفعه چشمانتان را باز و بسته کنید. به شکل و رنگ تصویری که روی دیوار می‌بینید توجه کنید.

آزمایش را دوباره انجام داده و این بار پس از نگاه کردن به چراغ، به کف دست، وبار دیگر به دیواری که در فاصله‌ی دورتری قرار دارد خیره شوید. اندازه‌ی تصویری که روی کف دست و روی دیوار می‌بینید را با هم مقایسه کنید.

حال چشم چپ خود را بسته و با چشم راست به شکل روشن وسط چراغ قوه خیره شوید. سپس چشم راست را ببندید و با چشم چپ به دیوار سفید نگاه کنید. آیا هیچ پس دیدی می‌بینید؟

نوشته سرگرمی‌های خانگی فیزیـک اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

مقدمه

در سلسله مباحث پیش رو به بررسی وضعیت صنایع دستی در چند کشور مهم و منتخب آسیایی می‌پردازیم. در این بخش وضعیت صنایع دستی هند را بررسی میکنیم که یکی از سه قطب برتر صنایع دستی در جهان است.

بررسی وضعیت صنایع دستی هند

بر اساس شواهد و مدارک موجود، شبه قاره‌ی هند وارث یکی از تمدن‌های کهن در دره‌ی رودخانه سند می‌باشد. شهرهای باستانی “موهنجودارو و هاراپا” در غرب شبه قاره کانون تمدنی پنج هزار ساله بوده که هم عصر با تمدنهای درّه‌ی نیل در مصر و جلگه‌ی بین النهرین یعنی تمدنهای کلده و آشور، بابل و ایلام می‌باشد. بر اساس ابزار و شباهت‌های موجود میان برخی آثار کشف شده در این دو منطقه که بیش از دو هزار و پانصد کیلومتر با یکدیگر فاصله دارند، این واقعیت محرز گردیده که میان این دو کانون تمدن اولیه، از طریق فلات ایران، ارتباط و مبادلاتی وجود داشته است. علاوه بر این، آثار به دست آمده از غار معروف آجانتا در جنوب هند – مربوط به دو هزار سال پیش – حاکی از تسلط و مهارت کم نظیر هنرمندان هندی در ساخت آثار استثنایی می‌باشد. این پشتوانه‌ی تاریخی همراه با تنوع نژادی، قومی، مذهبی و به تبع آن گوناگونی عادات و سنت‌های رایج در این سرزمین موجب گردیده که صنایع دستی به صورت گسترده، ریشه دار و پویا در کشور هند همچنان استمرار یابد.

وجود ادیان مختلف هندو، برهمایی، بودایی و اسلام هریک با نمادها و مظاهر فکری و اعتقادی خاص خود به غنای فرهنگی این کشور کمک شایانی کرده‌اند. در این میان به جرأت می‌توان گفت با آنکه تعداد مسلمانان هند تنها حدود ۱۰ درصد کل جمعیت آن کشور را تشکیل می‌دهد، ولی سهم مسلمانان در اعتلای فرهنگی هند با ۹۰ درصد بقیه‌ی نفوس که متعلق به سایر ادیان و مذاهب می‌باشند، برابر است. در قرن دوم هجری یکی از سرداران مسلمان به نام محمد بن قاسم برای نخستین بار از طریق دریا و در نزدیکی بندر کراچی کنونی وارد شبه قاره‌ی هند شده و بعدها نیز چندین بار در قرن‌های یازدهم و چهاردهم میلادی از طریق ایران و افغانستان یورش‌هایی به هند شده بود ولی اشاعه‌ی فرهنگ و تمدن اسلامی عملاً در قرن شانزدهم میلادی از طریق تأسیس سلسله‌ی گورکانی مغول توسط ظاهرالدین محمد بابر در سال ۱۵۲۶ میلادی تحقق پذیرفت.

نفوذ و استقرار هنر و فرهنگ اسلامی که عمدتاً رنگ ایرانی داشت، سرآغاز تحولی شگرف در فنون و شیوه‌های ساخت و تنوع فوق العاده‌ی طرح‌ها و نقوش رایج در تولید صنایع دستی این کشور گردید. اقتباس از سبک‌ها و طرح‌های ایرانی علاوه بر معماری، در رشته‌های مختلف نظیر مینیاتور، خاتم سازی، قالیبافی، کاشی و سرامیک که با اعزام هنرمندان و صنعتگران ایرانی صورت گرفت، مکتب جدیدی را در قلمرو هنرهای اسلامی در شبه قاره‌ی هند پی ریزی نمود.

پس از این دوران طلاییِ تقریبا ۲۵۰ ساله، در پی نفوذ اروپاییان و بالاخره تسلط انگلیسی‌ها بر شبه قاره، صنایع دستی و هنرهای سنتی تدریجاً رو به انحطاط نهاد. علت این امر آن بود که از یکسو بر اثر قطع حمایت و تشویق حکمرانان مغول از صنعتگران هندی و از سوی دیگر تلاش انگلیسی‌ها جهت ایجاد بازار فروش برای تولیدات انبوه خود در پی انقلاب صنعتی، صنعتگران و به ویژه بافندگان منسوجات دستباف هند نه تنها بازارهای خارجی خود را از دست دادند، بلکه در داخل کشور هم با رقابت کالاهای ارزان قیمت انگلیسی مواجه گردیدند. البته وسعت سرزمین، کثرت جمعیت و مهم‌تر از همه بافت سنتی حاکم بر زندگی اجتماعی و اقتصادی هند از جمله عواملی بود که مانع نابودی بسیاری از رشته‌های صنایع دستی در این کشور گردید. استقلال مجدد هند در سال ۱۹۵۰ میلادی و تقویت احساسات ملی و احیاء ارزش‌های گذشته موجب شد تا جان دوباره‌ای در کالبد بیمار صنایع دستی هند دمیده شود. به این صورت نقصانی که از نظر حمایت و تشویق هنرمندان و صنعتگران طی مدت دو قرن پدید آمده بود، با ایجاد ساختارهای جدید برطرف گردید.

نوشته صنایع دستی هند اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

مقدمه

کشور ژاپن، سال‌های سال را در انزوا سپری کرده است اما با این حال، هنرهای دستی مردمان این کشور در جهان بی‌همتا و مثال‌زدنی است.

همه ساله توریست‌های زیادی از کشور ژاپن دیدن می‌کنند؛ یکی از مواردی که این افراد را به جزیره چشم‌بادامی‌ها می‌کشاند، هنرهای دستی و صدالبته تاریخ غنی این کشور است. جایی که صنایع دستی، فستیوال‌ها، رویدادها و مواردی این‌چنینی، توریست‌های خارجی ژاپن را مدهوش خود می‌کند. دراین مطلب، به معرفی ۶ صنایع دستی برتر ژاپن، از ساخت شمشیر تا کاغذ دست‌ساز، می‌پردازیم.

آریتا، یکی از شهرهای دوره‌ی حکومت ساگا در قرن ۱۷، با هنر ساخت ظروف سفالی شناخته می‌شده و همین هنر، آن را در جهان معروف و شناخته‌شده کرده است. کوره‌های سفالگری کمی امروزه پیدا می‌شوند که چنین ظروف به‌خصوصی را تولید کنند. نزدیک ۲۲ فروشگاه، گالری‌های مجلل و فستیوال‌های مختلفی که در ماه‌های می/آپریل، این ظروف را در دسترس عموم قرار می‌دهند.

همانطور که پیش‌تر اشاره کردم، موزه‌های مختلفی در ژاپن به‌نمایش این ظروف می‌پردازد. اولین و شاید معروف‌ترین این موزه‌ها، موزه‌ی محصولات سرامیکی شهر کیوشو باشد. در این موزه، محصولات تولید شده در شهرهای کاراتسو، آریتا و نابشیما را در دسترس بازدیدکنندگان قرار می‌دهد. دیگر موزه‌ای که محصولات این‌سبکی را در دسترس بازدیدکنندگان قرار می‌دهد، موزه‌ی کاکیمون (Kakiemon) است که در آن می‌توانید یک کلکسیون بسیار بزرگ و پرجزئیات از ظروف شیشه‌ای و کوزه‌های سفالی را پیدا کنید. این ظروف به سبک و سیاق کاکیمون که در استان آریتا تا قرن ۱۷ رایج بود، تولید شده‌اند. در سبک کاکیمونی، ظروف در طرح‌ها رو رنگ‌های مختلف با بدنه‌ی سرامیکی و شیری رنگ ساخته می‌شوند. علاوه بر محصولات استان آریتا که تا قرن ۱۷ ساخته شده بودند، این موزه مصحولات قرون ۱۲، ۱۳ و ۱۴ را هم در دسترس بازدیدکنندگان قرار می‌دهد.

در کنار این موزه‌ها، مرکز کوزه‌گری روکوروزا (Rokuro-za) هم در دسترس بازیدیدکنندگان قرار گرفته و نکته‌ی جالب اینجاست که مراجعه‌کنندگان به این مرکز، می‌توانند پشت ماشین‌های کوزه‌گری بشینند و به‌ کوزه‌گری بپردازند.

واشی نام یک نوع کاغذ است که در استان فوکوی (Fukui) به‌فراوانی یافت می‌شود. این کاغذ به‌خصوص، از الیاف درخت گامپی (Gampi)، درختچه‌های میتسویا (Mitsuya) و بوته‌های توت‌فرنگی ساخته شده است. ایالت گوکا (Goka) در ژاپن، از قرن ۶ این کاغذها را می‌ساختند و حالا حدود ۶۷ کارخانه‌ی کاغذسازی در ژاپن وجود دارد. از نوع دست‌ساز گرفته تا صنعتی، همه نوع کاغذ در این کارخانه‌ها تولید می‌شود؛ هرکدام از این کارخانه‌ها، یک نوع کاغذ ویژه تولید می‌کند. مثلا کارخانه‌ی ایچیبه ایوانو (Ichibei Iwano) در تولید کاغذهای هوشو (Hosho) تبحر دارد؛ کاغذهای هوشو، کاغذهایی هستند که از آن‌ها روی کتیبه‌های چوبی ژاپنی استفاده می‌شود. دیگر کارخانه‌هایی که می‌توان از آن نام برد، کارخانه‌ی تولید کاغذ جیومون (Jiyomon) است که کاغذهایی مخصوص برای چسبیدن روی بطری‌های شیشه‌ای تولید می‌کند.

برای آشنایی بیشتر با صنعت ساخت کاغذ در ژاپن، به موزه‌هایی که در شهر ایچیزن (Echizien) قرار دارند. شما می‌توانید به موزه‌های «کاغذ و فرهنگ» و همچنین موزه‌ی کاغذ اوداتسو (Udatsu) که در این شهر موجود هستند، مراجعه کنید و مراحل ساخته شدن کاغذ را در آنجا از نزدیک ببینید. در «خانه‌ی پاپیروس» در شهر اچیزن، می‌توانید از گل‌های فشرده شده‌ی موجود در این موزه، کاغذی که دوست دارید را بسازید که بیشتر از ۲۰ دقیقه طول نمی‌کشد. فروشگاه اومدا (Umeda) در خیابان واشی هم از دیگر مراکز جالبی است که می‌توانید به آن سر بزنید و کاغذهای جذابی که ذکر شدند را خریداری کنید.

باشو-فو، نوعی پارچه‌ی دست‌بافت است که اولین بار توسط خاندان سلطنتی ریوکیو (Ryukyu)، به‌شکل اختصاصی در منطقه‌ی کیجوکا، قسمتی از روستای ویی (Wee) در ناحیه‌ی اوگیمی (Ogimi) استان اوکیناوا، قرار دارد، درست می‌شد. تار و پود این پارچه، از الیاف ایتوباشو (itobasho)، نوعی موز وحشی که چیدن، نخ‌ریسی، و به نخ تبدیل کردنش، همگی به‌صورت دستی انجام می‌شود، به‌دست می‌آید. اخیرا به‌دلیل کم بودن ذخایر اتوباشو و همچنین ریسندگان این گیاه ویژه، ساخت کاغذهای باشو-فو متوقف شده است. کاشت و برداشت اتوباشو، حدودا سه ماه طول می‌کشد و برای بافتن یک کیمونوی کامل از جنس اتوباشو، به چیدن اتوباشو از بیست درخت از این نوع موز نیاز است.

نوشته صنایع دستی در سرزمین آفتاب تابان اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

مقدمه

فرش نوعی گستردنی بافته شده از الیاف پنبه، پشم و در بعضی موارد ابریشم است که معمولاً برای پوشش زمین به کار می‌رود. از آنجا که قالی و فرش همیشه نقش‌های زیبا بر خود داشته‌اند، امروزه به جنبة تزئینی آن نیز توجه می‌شود. از سال ۱۳۹۳ به بعد شهر تبریز به عنوان پایتخت فرش جهان معرفی شد و این اثر ماندگار در میراث ملموس یونسکو با شماره ۰۰۳۸۳ ثبت گردید.

در زبان پهلوی واژه‌های گوناگونی برای اشاره به انواع گستردنی‌ها به کار برده می‌شد: برای قالی نفیس از بَت یا بوپ، برای نمد و فرش از نمت استفاده می‌شد و برای فرش و بستر از ویستَرْگ که از ویستردن (wistardan) گرفته شده که در فارسی امروز، گستردن گفته می‌شود.

اما واژة قالی یا غالی از نام شهری به نام قالین (اصل نام شهر مشخص نیست هرچند قلعه و نه شهری وجود دارد که به انگلیسی غالین جاکار و بِرداوان می‌نامند و در خود ارمنی برداوان می‌گویند) در ارمنستان که در آن دوران بخشی از ایران باستان بوده است، گرفته شده‌است.

البتّه فرهنگ لغت عمید کلمة قالی را برگرفته از کلمة ترکی قالین به معنای فرشِ پُرزدار که با نخ و پشم به رنگهای مختلف بافته می‌شود، معنی کرده است.

معنای «بوب» در لغتنامه دهخدا چنین آمده‌است:

فرش و بساط خانه… فرشی که آن را انبوب نیز گویند… در ارمنی، بوب و پهلوی، بوپ. در تاریخ طبری“تاریخ طبری از ابوجعفر محمد بن جریر طبری (حدود ۲۶۶ – ۳۱۰) و ترجمه و تالیف ابو علی محمد بلعمی (۳۲۵) واژه «بساط» مترادف فرش آمده‌است. در آنجا از «فرش بهارستان» سخن می‌رود که در حملة اعراب به ایران از کاخ تیسفون بدست آمده‌است. در معجم البلدان ازیاقوت حموی (اوایل سده هفتم هجری قمری) چنین می‌آید: «بساطی یافتند از دیبا، شصت ارش اندر شصت ارش». در نُزهَه القُلوب حمدالله مستوفی (۷۵۰) از قول ابوعون صاحب کتاب الذیج چنین آمده‌است: «در قالی‌قلا فرشی بافته می‌شود که آن را قالی نامند و قالی نسبت اختصاری است به شهر قالی‌قلا و قالی‌قلا شهری است در ارمنستان کبیر… از عهد انوشیروان، هنوز ارمنستان بدست ایرانیان بود تا اسلام آمد… «ارمینیاغس» یکی از مردم ارمنستان زمام حکومت… را در دست گرفت. پس از وی زنی به حکومت رسید بنام «قالی» و شهری ساخت و آن را «قالی‌قاله» نامید که به معنای احسان است. »

تاریخچه فرش

به دست بافتة پُرزدار و گره‌دار قالی گویند. همة پژوهشگران بدون چون و چرا بر این نکته اعتراف دارند که قالی و قالی‌بافی از آسیا شروع شده است. پژوهشگران بر این عقیده‌اند که ترکستان، ایران و قفقاز می‌باید مهد اولیة این هنر بوده باشند. از عباراتی که در انجیل و ادبیات کلاسیک آمده به این نتیجه رسیده‌اند که هنر شرقی قالی‌بافی مدت‌ها قبل از میلاد مسیح شناخته شده بوده و وجود داشته است.

هومر حماسه‌سرای معروف سدة هفتم پیش از میلاد قالیچة پازیریک است که در سال ۱۹۴۹ میلادی برابر با ۱۳۲۷ هجری شمسی توسط گروهی از باستان‌شناسان روسی به سرپرستی پروفسور رودنکو در حفاری‌هایی در منطقة آلتای سیبری جنوبی در درة پازیریک کشف شد

تاریخچة بافت قالی (یا فرش) تا آنجا که دانسته شده است، به هزارة پنجم و ششمِ پیش از میلاد در آسیای مرکزی برمی‌گردد. قالی ایرانی پازیریک، قدیمی‌ترین قالیِ دستبافِ یافته‌شدة جهان است که در سیبری کشف شده و بافت ایران در دوران سدة ۱۰ میلادی به وسیلة مورها به اسپانیا شناسانده شد. جنگ‌های صلیبی باعث شد تا قالی‌های ترکی به اروپا برده شوند که در آنجا بیشتر از دیوارها آویزان می‌شد یا بر روی میزها قرار می‌گرفت؛ بنابراین، از آغاز آشناییِ اروپاییان با قالی، آنها به آن به دیدة یک اثر هنری و نه یک زیراَنداز می‌نگریستند. پس از گسترش تجارت در سدة ۱۷، قالی‌های ایرانی به شکل چشمگیری به اروپای غربی شناسانده شدند.

امروزه مراکز عمدة تولید و بافت قالی، کشورهای ایران، پاکستان، هند، ترکیه، شمال آفریقا، منطقة قفقاز، نپال، اسپانیا، ترکمنستان و تبت می‌باشند.

نوشته بافته‌های رنج، قالی ایرانی اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

مقدمه

آینه‌کاری نوعی تزیین داخلی ساختمان، با چسباندن قطعه‌های کوچک آینه به شکل‌های هندسی و گل و بته‌های مختلف است.

در هنر آینه‌کاری، هنرمند آینه‌کار با استفاده از شیشه و برش آن به اشکال متنوع، فضایی درخشان و زیبا در بناها می‌آفریند که از بازتاب نور در قطعات بی‌شمار آینه تشعشع، درخشش و زیبایی در تزیینات بناها ایجاد می‌شود و پوششی بسیار مناسب و زیبا برای تزیین بنا از نظر استحکام و دوام است.

آینه‌کاری یکی از شاخه‌های هنرهای تزیینی ایران است و از ابتکارهای ویژة هنرمندان ایرانی به شمار می‌آید و در دوره ساسانیان رایج بوده است.

از آیینه کاری‌های بجا مانده می‌توان بنای دیوانخانة شاه طهماسب صفوی (۹۳۰ – ۹۸۴ق‌/ یا ۱۵۲۴ – ۱۵۷۶م‌) در قزوین را نام برد. آب و آینه در فرهنگ ایرانیان نماد پاکی و روشنایی، راستگویی و صفا بوده‌اند و به احتمال زیاد کاربرد آن در معماری نیز همین معنا را دارد.

علاوه بر این ریشه‌های اقتصادی آینه‌کاری را نباید فراموش کرد. در سده ۱۰هجری قمری آینه از اروپا به ویژه از ونیز به ایران وارد می‌شد و بخشی از این آینه‌ها هنگام جابه‌جایی در راه می‌شکست. هنرمندان ایرانی برای بهره‌گیری از قطعات شکسته راهی ابتکاری یافتند و از آن‌ها برای آینه‌کاری استفاده کردند و آینه‌کاری ظاهراً با کاربرد آنها آغاز شد.

آینه کاری در آغاز با نصب جام‌های یک پارچه آینه بر بدنه بنا شروع شد. نه تنها درون بنا بلکه دیوارهای ستون‌دار عصر صفوی نیز با آینه‌های بزرگ تزیین شد.

مصالح و مواد مورد استفاده در هنر آینه کاری عبارتند از: آینه چسب یا بُنکس (در اصطلاح چسب چوب را گویند)، سریش و گچ نرم. ابزارهایی که در هنر آینه کاری استفاده می‌شوند عبارتند از: قلم طراحی، خط کش چوبی برای خط اندازی روی شیشه، میز زیر دست، الماس آینه بر و تنها ابزاری که در نصب آن به کار برده می‌شود کاردک است.

شیوه اجرای کار در آینه‌کاری این گونه‌است که نخست، طرح مورد نظر توسط طراح، معمار یا شخص آینه کار آماده می‌شود سپس کاغذ طراحی شده را سوزنی می‌کنند و برسطح کار می‌گذارند و روی آن گرده زنی می‌کنند. پس از آن از روی طرحی که به وسیله گرده بر دیوار منتقل شده، هنر آینه کاری را به وسیله چسباندن قطعات آینه روی دیوار با گچ و سریش به انجام می‌رسانند.

در سطوح آینه کاری زمینه کار دارای نقوش یا خطوط برجسته یا فرورفته‌است زمینه کار توسط یک فرد گچ‌بر مشابه طرح آینه کاری آماده شده، سپس قطعات آینه به وسیله آینه بر یا آینه کار در اندازه و اشکال مورد نظر با الگویی مقوایی برش داده شده (بدون انکه آنها را از هم جدا سازند) آماده می‌شود.

آنگاه آینه چسبان به وسیله خمیری که مرکب از گچ و سریش است قطعات آینه را براساس طرح به وسیله فشار آوردن دست به محل برش آن‌ها روی گچ کشته بر سطح کار می‌چسباند و با فشار دست برجستگی و فرورفتگی مورد نظر را ایجاد می‌کند، سپس نقوش دلخواه و مورد نظر را پدیدار می‌سازد در خاتمه آینه پاک کن سطح کار را پاک کرده، براق می‌کند.

اجرای طرح روی کاغذ پس از تشخیص ابعاد و تقسیم‌بندی گره محاسبه می‌شود سپس هر گره را در خود خرد کرده و به وسیله آینه‌های حمیل یک سانتیمتری که در اطراف نقش گره چسبانده می‌شود، گره اصلی نمایان می‌شود.

در داخل لقاط گره نقوش ویژه طراحی شده مثل نقوش اسلیمی، گل و برگ و پرنده و غیره را اجرا می‌کنند و افزون بر آن قسمت آینه بری به وسیله آینه‌های رنگی و برش آینه به صورت محدب که به نام کُپ بری (آینه محدب) معروف است، طرح لازم را آماده کرده و به عنوان مثال در طرح درخت انگور الوان، سیاه و یاقوتی که هم رنگ و هم ابعاد آن مشخص است، شبیه اصل درخت طراحی می‌کنند و آینه محدب را بر اساس طرح آماده با گچ بر سطح کار می‌چسبانند.

سپس لایه گچ نرم در قطر حدود سه میلی‌متر بر آخرین سطح بر جسته مالیده می‌شود و پس از آن شیشه‌های محدب ساخته شده را خرد کرده و با انواع آینه‌های رنگی به کار می‌برند. در مورد طرح‌های گیاهی و اسلیمی و قواره سازی، مانند معرق‌کاری برای تمام نقوش، الگو تهیه کرده و پس از برش آینه با الماس، به کمک سنگ، لبه‌های آن را گرد می‌کنند. ضخامت مطلوب آینه برای آینه کاری یک میلی‌متر است، اما تا ضخامت دو میلی‌متر یا بیشتر نیز به کار برده شده‌است.

از آنجا که واردات آینه گران قیمت و شکننده بود، استادکاران ایرانی از مدت‌ها پیش به ساخت آینه‌های قلع و سیمابی می‌پرداختند. بعدها جیوه دادن آینه تغییر کرد و آب مقطر و “نیترات دراژن” (سنگ جهنم) به کار بردند. این آینه چندان که باید شفاف نبود، از این رو در عمده آستانه‌ها و اماکن متبرکه آینه‌های بلژیکی به کار برده شده‌است.

نوشته آینه کاری تالارهای ایرانی اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

مقدمه

گلدوزی هنریست که توسط آن روی پارچه یا اجناس شبیه آن طرح‌های برجسته توسط نخ‌های ابریشمی، نخهای گلابتون و یا نخهای معمولی ایجاد میکنند. این طرح‌ها در ابتدا بیشتر شکلهای گوناگون گلها را در بر میگرفت ولی با پیشرفت هنر کم کم طرح‌های مختلف هم وارد این هنر شد. در ابتدا این هنر توسط دست انجام میگرفت که بعد‌ها وسیله‌ای به نام کارگاه (hoop) که به صورت شکلهای هندسی گرد، بیضی و به ندرت هم مربعی یا مستطیل شکل به ان اضافه شد.

امروزه از هنر گلدوزی روی مانتو، لباس شب، لباس عروس و همچنین برای تزیینات اطاقها و سالنهای تشریفاتی استفاده میکنند. برودری دوزی که یک هنر ترکیبی از گلدوزی و برش داخلی طرح‌ها است به تازگی طرفدارهای بیشماری را جلب کرده است. که در قسمت برودری دوزی به مفصل در مورد ان پرداخته ایم.

هنر گلدوزی با توجه به اینکه تکنولوژی را هم در خدمت گرفته در آینده نه چندان دور مطمئنا شاهد نوآوری‌های منحصر به فرد در آن خواهیم بود.

در حال حاضر با پیشرفت تکنولولژی دستگاههای تمام اتوماتیک به این هنر اضافه شده که طرح‌ها و نقشه‌های بینظیری رو ایجاد میکند.

چطوری با دست گلدوزی کنیم؟

گلدوزی یه هنر دوست داشتنیه برای آموزش گلدوزی با دست باید سه کار رو انجام بدید

در گام اول باید طرح گلدوزی مورد نظرتون رو انتخاب کنید. طرح‌های گلدوزی رو می‌تونید به صورت آماده ودر قالب الگوهای اینترنتی تهیه کنید و یا اینکه خودتون دست به کار شید و الگوی گلدوزی تون رو بکشید.

در گام دوم باید انواع دوخت‌های مورد استفاده در گلدوزی با دست رو یاد بگیرید و انتخاب کنید که میخواید از کدومش برای گلدوزی استفاده کنید این دوخت‌ها شامل: گره فرانسوی، گره رکوکو، دوخت بولین، دوخت ساده و دوخت مورب، دوخت زنجیره و غیره میشه.

حالا نیاز هست که گل‌هایی رو که دوست دارید گلدوزی کنید رو انتخاب کنید گل‌ها در هنر گلدوزی با دست با هنر روبان دوزی مشترک هستند. این گل‌ها شامل: گل رز عنکبوتی، ساقه دوزی، رزپیچ، رز مینیاتوری و غیره میشن.

نکته: گلدوزی دستی به دو صورت هست گلدوزی ساده و گلدوزی برجسته که در اون گل‌ها برجسته هستن و بهش گلدوزی برزیلی هم گفته میشه.

در گام سوم باید پارچه مناسبی رو تهیه کنید الگو رو با مداد روی پارچه بکشید و از بین گل‌ها و دوخت‌هایی که دوست دارید شروع به دوخت گل و برگ‌ها کنید.

چه مواد و ابزاری تهیه کنیم؟

برای گلدوزی با دست به یه سری مواد و ابزار احتیاج داریم که مهم‌ترین هاش شامل موارد زیر میشن:

پارچه: پارچه‌ای که برای گلدوزی استفاده میشه پارچه‌های کتانی و پنبه‌ای هستن ولی مرسوم هست که ازپارچه‌های شماره دوزی کانت بالا هم استفاده میشه فقط پارچه شما نباید کشی باشه.

کارگاه: از انواع کارگاه‌های چوبی و پلاستیکیم می‌تونید استفاده کنی کارگاه برای فیکس کردن پارچه گلدوزی هست و کار گلدوزی رو برای شما آسون‌تر می‌کنه.

نخ: از انواع نخ‌ها می‌تونید استفاده کنید بستگی به نوع کارتون داره حتی گلدوزی با کاموا هم انجام میشه اما مرسوم‌ترین نخ‌ها برای گلدوزی دستی نخ‌های دمسه و گلدوزی بانخ کوبلن هستن.

سوزن: بسته به این که از چه نوع نخی استفاده می‌کنید و یا از چند تار از نخ دمسه یا کوبلن استفاده می‌کنید باید سوزن مناسب رو انتخاب کنید.

نوشته الگوهایی ساده برای گلدوزی خانگی اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.

مروارید

مروارید گوهری است که در اعماق اقیانوس‌ها رشد کرده و بدون نیاز به تراش و صیقل از زیبایی منحصر به فردی در میان جواهرات برخوردار است.

کلمه مروارید ریشه‌ای لاتین داشته و ریشه آن از کلمه پرنا (perna) که نوعی صدف می‌باشد و همچنین سفارولا (sphaerula) به معنی کروری شکل گرفته شده است.

مروارید توسط جانوران نرم تن که ما آن را صدف می‌نامیم و گاها توسط حلزون‌ها به وجود می‌آید.

هنگامی که جسم خارجی وارد صدف شد، صدف به منظور دفع آن، موادی از خود ترشح می‌کند که از جمع شدن این مواد مروارید تشکیل می‌شود.

روند تشکیل یک مروارید به این صورت است که ماده‌ای شاخی به نام کنچیولین به صورت لایه‌های بسیار نازک و متحد المرکز دور هسته‌ای از جسم بیگانه ترشح می‌شود و روی آن را ماده‌ای به نام مادر مروارید که کربنات کلسیم می‌باشد، می‌پوشاند.

شکل اصلی مروارید گرد و کره مانند می‌باشد هرچند مروارید به شکل‌های دیگری نیز مانند گلابی و دکمه و حتی شکل‌های نامنظم هم دیده می‌شود.

مروارید به رنگ‌های سفید، صورتی، نقره‌ای، کرم، طلایی، آبی، سیاه می‌باشد. در آبهای بسیار شور مرواریدهای دارای رنگ كرم بسیار فراوان‌تر از سایر رنگها دیده می‌شوند. مرواریدهای حاصل از آبهای شیرین تیره‌تر از انواع بدست آمده از آبهای گرم هستند.

مرواریدها به عنوان زینت در گردنبند مروارید، آویز مروارید، انگشترمروارید، گوشواره مروارید و دستبند مروارید مورد استفاده قرار می‌گیرد. لازم به ذکر است که گونه مروارید خلیج فارس یكی از باارزش‌ترین انواع مروارید در جهان است.

منجوق دوزی

منجوق دوزی یکی از صنایع دستی زیبای ایران است که در ایران سابقه بسیار طولانی دارد. آثار تاریخی به دست آمده، موید آن است که این هنر در زمان هخامنشیان و ساسانیان از رواج بالایی برخوردار بوده است. منجوق دوزی در گذشته در تبریز و ارومیه بیش از دیگر مناطق رواج داشته ولی امروزه بهترین کارهای منجوق دوزی در قزوین انجام می‌گیرد. از آثار زبیای منجوق دوزی؛ کیسه‌های پول، روقوری، جای جواهرات و … به جا مانده است.

تاریخچه منجوق دوزی

نشانه‌هایی در دست است که در روزگارهخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان منجوق دوزی رواج بسیاری داشته است و قالی‌ها و قالیچه‌ها، چادرها و جامه‌ها را با منجوق‌هایی ازجواهرتزیین می‌کردند.

همچنین در زمان مغولان این هنر در ایران رایج بوده و کلاویخو که در (قرن هفتم ه. ق) و همزمان با سلطه مغولان سفری به ایران داشته و به نگارش گوشه‌هایی ازمشاهدات خود پرداخته، طی سفر نامه اش اشاراتی به این هنر نموده و نوشته دیوارهای شاه نشینی که محل نشستن اعلیحضرت بود همه با پرده‌های سرخ پوشیده شده بود و بر این پرده‌ها منجوق‌هایی از زر و یاقوت و نیز مروارید و سنگ‌های گران بهای دیگر دوخته بودند.

ظاهرا در گذشته‌های دور این هنر جنبه اشرافی داشته و مواد اولیه مصرفی آن را سنگ‌ها و فلزات گرانبهایی که به صورت منجوق ساخته می‌شد، تشکیل می‌داده. ولی هیچ دلیلی در دست نیست که ثابت نماید طبقات عادی اجتماع با بهره گیری از سنگ‌ها یا سایر مواد ارزان قیمت‌تر از آن استفاده نمی‌کرده‌اند.

به هر حال آنچه واقعیت دارد این است که منجوق دوزی دوران شکوفایی خود را در سده (۱۳ ه. ق) پشت سر گذاشته همچنان که مجموعه‌ی عظیم منجوق دوزی‌های موجود در موزه هنرهای تزیینی ایران موید این مسله می‌باشد.

نوشته از مروارید و منجوق تا ملیله و پولک اولین بار در انتشارات بوکتاب. پدیدار شد.